20. alea
edukiak
edukiak
Udarregi Ikastola

erreportaje nagusiaerreportaje nagusia

BADATOR, BADATOR SAGARDOA BADATOR!

irudia

Gure etxeetan, tabernetan, jatetxetan… sagardoa edan ahal izan aurretik lan haundia egin behar izaten da:


Sagastiaren zainketa lanak


Sagar bilketa


Sagar txikitzea eta prentsatzea



Muztioaren hartzidura



Sagardoaren botilaratzea



Sagastiaren zainketa lanak

Sagardoaren prozesuaren hasiera sagastian oinarritzen da. Izan ere, sagarraren kalitateak erabakitzen baitu azken produktua. Sagar motei dagokionez, gezak, gozoak eta gaziak ditugu, betiere gaziak bestekiko gailentzen direlarik.


Sagar bilketa

Udazkena gerturatzen doan eran, lehenengo sagar ale helduak agertzen dira sagastian. Beti ere, eguraldiaren arabera bilketa prozesua lehenago edo beranduago hasten da. Hala ere, normalean irailean hasi eta abendua bitartean luzatzen da. Sagarra lurretik jasotzen da, sagarrondoak astindu gabe, hau da, erori ahala egiten da bilketa. Sagarraren heltze momentuak bere biziko garrantzia dauka, izan ere, sagarra lurrera doan momentuan baitauka azukre mailarik altuena , honek dakartzan abantailekin.

Sagar bilketa, eguraldi lehorrarekin egiten da, ahalik eta belar eta orbel gutxienarekin kalitate altueneko sagarra izateko. Aldiko, 500 kilo inguru biltzen dira, kantitate hori baita, prentsaren gehienezko muga.


Sagar txikitzea eta prentsatzea

Bilketa ondoren, urez betetako ontzi batetik sagarrak pasa eta matxakara botatzen dira. Helizedun matxakak, sagarra txikitzen du patsa lortuz eta zuzenean prentsara erortzen da. Prentsa erabat bete ondoren, patsaren prentsatzea egiten da. Prentsatzearekin lortzen dugun muztio gehiengoa, zuzenean kupelera doa, hilabete batzuk ondoren sagardoa bihurtuko dena. Bestalde, muztioaren zati txiki bat, pasteurizatu eta botilaratu egiten da. Era honetara lortutako muztioa, bitamina eta elikagaietan aberatsa den zuku goxoa da.


Muztioaren hartzidura

Kupeletan dagoen muztioak hartzidura (fermentazio) prozesua hasten du, hau da, besteak beste, fruktosa alkohol bihurtzen delarik. Kupel bakoitzetik laginak hartu eta ezaugarri fisikoen behaketa bidez eta azukre mailaren neurketa eginez muztioaren prozesuaren kontrola egiten da.


Sagardoaren botilaratzea

3-4 hilabete ondoren, sagardoa botilaratu egiten da eta botilan bere heltze puntu altuena lortuko du.

Prozesu guzti honen ondoren, gure sagardoaren ezaugarririk aipagarrienak hauek dira:

- Edari gorputzduna, honek sagardoa botilan dagoen bitartean orekan mantentzea eragiten du, bere ezaugarri fisiko eta kimikoak mantentzen dituelarik. Hori horrela izanik, bere iraungitze epea asko luzatzen da.

- Txinpartaduna, hau da, bizitasun puntua duena.

- Lasto kolorekoa eta usaimenari dagokionez, sagarraren usain karakteristikoa duena.



AURTENGO UZTA



Kapritxosoa da sagarra. Bi urtez behin etortzen da inguru hauetara, eta sagardogileek haren zikloetara egokitu behar izaten dute. Iaz, gehienek kanpora jo behar izan zuten sagar bila, bertan ez zegoelako. Aurten berriz, nahi adina bilatu dute inguruetan, askok etxetik atera beharrik gabe. Aukeran, «bertako sagarra nahiago» dutela diote Goierriko ekoizleek. Eta hala erakusten dute bi urtez behin, aukera duten bakoitzean. Bertako ekoizleen produktua erabiltzeaz gain, hemengo sagarrarekin, sagardo hobea lortzen dutela ere aitortu dute batzuk. Prozesua hobeto kontrolatzen dutela besteek. Hori bai, denak bat datoz aurten «sagardo ona» datorrela esaterako garaian.



SAGARDO GARAIA



Sagardo uzta berria urtarril erdi aldetik apiril bukaerara dastatu daiteke txotxean, urte denboraldi horri sagardo denboraldia deitu ohi zaio. Aldiz, botilan urte osoz dastatu daiteke. Berez, antzina sagardoa botilaratzeko ohiturarik ez zen garaietan kupela ireki eta bukatu artean edaten zen bertatik, normalean pitxarretan hartuta. Txotxaren ohitura berriagoa da: sagardo botila erostunek dastatzeko erabili izan da txotx garaia, kupeltegiko sagardoa probatu eta gustukoena aukeratzeko.

Gaur egun ere botilan borobilduko den sagardoa dastatzeko garaia da txotx denboraldia, uzta berria probatu eta sagardoak upelean izaten duen bilakaera gozatzeko aukera eskaintzen duena. Denborak sagardotegiak gune gastronomiko ere bilakatu ditu, eskaintzen dutenagatik: sagardoa txotxean upeletik, eta antzekoa izan ohi den sagardotegiko menua: bakailao tortilla, bakailao frijitua piperrekin eta txuleta; postrea, berriz, gazta, menbriloa eta intxaurrak


TXOTX DENBORALDIAREN HASIERAKO EKITALDIA
Hernaniko Txotx Denboraldiari, urtarrilaren 22an izango den txotx egunarekin emango zaio hasiera Udaletxeko arkupetan.
Josune Bereziartuk irekiko du aurtengo Txotx Denboraldia Azken urteetako ohiturari jarraituz, Txotx Batzordeak pertsona edo talde bat aukeratzen du egun seinalaturako. Aurtengoan munduko emakume eskalatzaile erreferente bihurtu den Josune Bereziartu izango da. Lehenengo sagardo tragoa egiteko aukeratua.
Kupelaren irekiera eta ekitaldi nagusia 12:00etan izango da. Behin, Josune Bereziartuk tragoa hartuta, gerturatutako guztiek izango dute aurtengo sagardoa probatzeko aukera.
Gonbidatuak, eskaladaren inguruan egindako urte guzti hauek, historiako eskalatzaile onenetariko bat bihurtu duten bezalaxe, Hernaniko sagardoak ere maila bera lortzeko bidea jarrai dezala nahiko luke.




Usurbilgo Juan Karlos Balerdi sagardogileari egin dizkiogu galdera batzuk sagardoari buruz eta hemen dugu berarengandik jasotakoa:


37 sagardogile daude Usurbilen eta aurtengo sagardoa oso ona dela esan daiteke.

Sagardoa egiteko 30 sagar mota inguru dauzkagu munduan eta sagardoa egitearen lan zailena biltzea da eta esango nuke 2008 urtea izan zela sagar gehien egon zen urtea.

Usurbilen 6 sagardotegi daude, eta ez da erraza sagardoa egitea.



Bildu dugun informazio guztia kontuan izanik, aurtengo sagardoa ugaria eta kalitatezkoa izango dela ondorioztatu dezakegu. Beraz, zorionak eta zorte on mendeetan zehar zeregin zail honetan aritzen zareten guztioi.


Pablo de Sosa, Xuban Balerdi eta Kerman Bruño




Azalera itzuli